कॉपीराईट प्रोटेक्शन : कलाकारांसाठी कलात्मकतेचा हक्क.


कलाकारांना आपली अनोखी कलाकृती ,नावीन्यपूर्ण साहित्य हीच आपलीची संपत्ती व यांचे कायद्याने रक्षण आणि जतन करणे  हे अतिशय महत्त्वाचे आहे.

भारतातच नव्हे तर जगभरात कलाकारांच्या कलागुणांना वाव मिळावा यासाठी कॉपीराईट प्रोटेक्शन हा कायदा अस्तित्वात आला. याची आपणस महिती असणे फार गरजेचे आहे.

कॉपीराईट प्रोटेक्शन

कॉपीराईट प्रोटेक्शन

भारतात कॉपीराईट १९५७, कायदाच्या अंतर्गत कॉपीराईट चे संरक्षण केले जाते.

भारताची कॉपीराईटसंबंधित अधिकृत वेबसाईट: http://copyright.gov.in/Default.aspx

UK मध्ये कॉपीराईट डिझाईन व पेटंट अँक्ट नावाच्या कायद्यानुसार १९८८ पासून कॉपीराईट चे संरक्षण केले जात आहे.

युनायटेड स्टेटमध्ये कॉपीराईट प्रोटेक्शन करण्यासाठी लिंक : http://www.copyright.gov/

भारतात जसे कॉपीराईट साठी फॉर्म वगेरे भरले जाते तसे युनायटेड किंग्डम मध्ये नाही तेथे नवीन कला तयार झाल्यावर किंवा ते रेकोर्ड केल्यावर आपोआपच ते कॉपीराईट साठी पात्र समजले जाते.

प्रथमतः आपले काम हे कोणाची हुबेहूब नक्कल असतात कामा नये आणि लेखकाने आपली कला व श्रम वापरून ती कलाकृती तयार केलेली हवी.

कॉपीराईट च्या मालकास त्याचा वापर करण्याचे आणि इतरांना त्या कलाकृतीचा अनधिकृतपणे वापर करण्यापासून रोखता येते.

आपल्या डोक्यात नुसतीच आयडिया सुचून चालत नही तर ती कोणत्यातरी पर्मनन्ट फॉर्ममध्ये व्यक्त केलेली हवी जसे पुस्तक,वेबसाईट,मूर्ती किंवा एखादी रचना…तरच आपण ती नावीन्यपूर्ण कल्पना कॉपीराईट साठी ग्राह्यं धरली जाते.

समजा “हँर्री पोर्टर “ याची कहाणी कोणालातरी आधीच सुचली होती आणि ती त्याचा डोक्यात होती असे कोणी सांगत असेल तर ते कॉपीराईट साठी मान्य नाही त्यासाठी त्याने ते फार आधी लिहिले असे याचा लिखित पुरावा हवा.

आपण कोणताही चित्रपट पाहत असताना सुरवातीलाच आपणस एक स्क्रीन दिसते जेथे हा चित्रपट व त्यातील कंटेंट हा कॉपीराईट प्रोटेक्टेड आहे असा मेसेज दिसतो.

जर आपण अनधिकृतपणे याची कॉपी केली तर यास व्हिडीओ पायरसी असे म्हणतात, ही कृती कॉपीराईट पायरसी अंतर्गत गुन्ह्यास पात्र आहे.

copyright

प्रोसेस:

आता भारतात आपणस जर कॉपीराईट साठी अर्ज करायचा असल्यास त्यासाठी कोणती प्रोसेस करावी लागेल याची महिती दर्शविणारा फ्लो चार्ट पुढे दिलेला आहे:

फॉर्म भरण्यापासून ते आपला अर्ज मान्य होई पर्यंत आपली ही प्रोसेस चालू राहते.

भारतातील कॉपीराईट प्रोटेक्शन प्रोसेस

भारतातील कॉपीराईट प्रोटेक्शन प्रोसेस

कॉपीराईट लायसन्स फी :

  • भारतात फी २००० ते ५००० च्या दरम्यान आहे.
  • सध्याच्या फी बाबतील अधिक महिती घेण्यासाठी पुढील लिंक पहावी.
  • लिंक :http://copyright.gov.in/frmFeeDetailsShow.aspx

भारतातील कॉपीराइट चा कालावधी:

  • लेखन
  • नाटक
  • संगीत
  • कलात्मक काम फोटोग्राफ
लेखकाच्या जीवनकाल पर्येंत +लेखकाच्या मृत्यू नंतर ६ वर्षे.
  • सिनेमा
  • रेकॉर्डिंग
  • शासकीय काम
  • निनावी व्यक्तीचे काम
काम प्रकाशित झाल्यानंतर पुढची ६ वर्षे.

भारतीय काम :

  • लेखन नाटक कला संगीत काम ज्याचा लेखक वा निर्माता हा भारतीय असेल किंवा ते प्रथम भारतात प्रदर्शित झालेले असेल किंवा ते काम करत असताना लेखक त्या कालावधीत भारताचा नागरिक असला पाहिजे.

कॉपीराईटचे प्रकार :

लेखन काम:

  • लेखन कामाचे प्रोटेक्शन हा कॉपीराईट च महत्वाचा प्रकार आहे.
  • यात लिहिलेले लिखाण,पत्र,रिपोर्ट,गाण्याच्या ओळी,पत्रक , लेक्चर अशांचा समावेश होतो.
  • कॉम्प्युटर क्षेत्रातही प्रोग्राम्स व कॉम्प्युटर मधील डाटाबेस आपण कॉपीराईट करू शकतो.
  • आपण एखादे काम कसे होते हे सांगणारे महिती पुस्तक लिहिले तरी ते कॉपीराईट साठी पात्र असते.
  • तसेच आपल्या वेबसाईट वरील आपल्या बिझनेसशी संलग्नित महिती ही पण कॉपीराईट ने प्रोटेक्ट करू शकतो.
  • तसेच आपण कोणत्याही भाषेत लिहिलेले पुस्तक हे कॉपीराईट प्रोटेक्टेड करू शकतो.

कलाकृतीचे काम :

  • ग्राफिक्स,फोटोग्राफी,पेंटिंग,आकृती,नकाशे , मॉडेल्स ,मूर्ती रचना अशा कलाकारांना घडवलेल्या नाविन्यपूर्ण गोष्टी कलाकृतींचे कॉपीराईट यात समाविष्ट होतात.

नाटक काम :

  • नाटक,नृत्य,नाटकावर आधारित चित्रपट,टेलीव्हिजनवरील जाहिरात किंवा प्रोग्रँम हे नाटक काम या भागात मोडतात.

संगीत काम :

  • यात गायन व वाद्य संगीत यांचा समावेश होतो.

चित्रपट :

  • कोणतेही चलचित्र व टेलीव्हिजन प्रोग्राम्स या अंतर्गत येतात.
  • ध्वनीफिती सारखे नाविन्यपूर्ण काम ही आपण कॉपीराईट प्रोटेक्टेड करू शकतो.

आता पुढील भागात आपण कॉपीराईट कायद्याचे अंतरंग पाहुयात व अधिक महिती मिळवून त्याचा जास्तीत जास्त वापर करुया..

पेटंट हीच प्रॉपर्टी” या लेखमालेचे पुढील अंकात पेटंट,कॉपीराईट,ट्रेडमार्क,इंडस्ट्रियल डिझाईन या इंटलेक्चुअल प्रॉपर्टी बद्दल सविस्तरपणे महिती दिलेली आहे .

पुढील महिती  पाहण्यासाठी खालील लिक वर टिचकी मारा.

1 ] ज्ञान हीच प्रॉपर्टी : इंटलेक्चुअल प्रॉपर्टी म्हणजे काय ?

2 ] इंटलेक्चुअल प्रोप‍‌‌‍र्टी: पेटंट्स,कॉपीराईट,ट्रेडमार्क,डिझाईन यांची ओळख.

3]  पेटंट्स फाईल करण्याच्या प्रोसेसची महिती.

४] कॉपीराईट प्रोटेक्शन : कलाकारांसाठी कलात्मकतेचा हक्क.

–BolMJ🙂

तुमचा अभिप्राय नोंदवा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदल )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदल )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदल )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदल )

Connecting to %s